Gra planszowa · Rodzina 18xx

Menorca 1713i traktat utrechcki

Gra z rodziny 18xx o szlakach handlowych i inwestycjach, osadzona na Minorce czasów traktatu utrechckiego. Każdy gracz to minorkańska rodzina kupiecka, która podpisuje kontrakty ze spółkami wyspy, finansuje ich morskie i lądowe sieci handlowe i buduje największą fortunę, podczas gdy Minorka przechodzi z rąk jednej europejskiej potęgi w ręce drugiej.

2–3 graczy
2–3 h
14+
Tył pudełka z grą Przód pudełka z grą
Spółki

Cztery duże i dwie małe

Każda spółka ma kapitalizację przyrostową: gdy certyfikat zostaje kupiony z własnego zasobu spółki, pieniądze trafiają prosto do jej skarbca. Przy starcie spółki nic nie wpłaca się z góry.

Znacznik Rynkowy Royal Navy Company
RNC
Royal Navy Company
Flota brytyjska na Morzu Śródziemnym. Dostępna od początku, startuje po sprzedaży 20%. 8 certyfikatów (20% + 6×10% + 20%) · Znaczniki stacji: pierwszy darmowy, drugi 80 R. · 5 Znaczników Rynkowych
Znacznik Rynkowy Real Compañía de Comercio
RCC
Real Compañía de Comercio
Szlak na Półwysep Iberyjski. Dostępna od początku, startuje po sprzedaży 20%. 8 certyfikatów · Znaczniki stacji: pierwszy darmowy, drugi 80 R. · 5 Znaczników Rynkowych
Znacznik Rynkowy Chambre de Commerce de Marseille
CCM
Chambre de Commerce de Marseille
Marsylia i śródziemnomorski Lewant. Pojawia się w Erze 3 (faza 7H) i nie może działać, dopóki nie sprzeda się 60%. 8 certyfikatów · Znaczniki stacji: pierwszy darmowy, drugi 80 R. · 5 Znaczników Rynkowych
Znacznik RADM
RADM
Ramaders, Artesans i Destil·ladors de Menorca
Gospodarka samej wyspy. Gracze nigdy jej nie uruchamiają: rodzi się w Erze 3 z obowiązkowej fuzji dwóch małych spółek. Wyłącznie trasy lądowe. 10 certyfikatów po 10% · Znaczniki stacji: darmowy, 30 R. i 60 R.

Trzy lokalne małe spółki

Są trzy, ale w każdej partii używa się tylko dwóch, losowanych podczas przygotowania; trzecia wraca do pudełka. Dwie biorące udział w grze są dostępne od pierwszej tury, działają wyłącznie na lądzie i dostarczają towary zagranicznym sieciom handlowym. Żadna nie przetrwa przejścia do Ery 3: w tym momencie obowiązkowo łączą się, tworząc RADM.

Znacznik sera spółki Ramaders
RMD
Ramaders (Hodowcy)

Siedziba w Es Mercadal · Wyłącznie trasy lądowe · Do 2 wozów · 5 certyfikatów po 20%, każdy umieszcza jeden znacznik sera · Zarabia 10 R. za znacznik za każdym razem, gdy spółka morska dotrze do tego celu zewnętrznego · Tylko znacznik stacji w siedzibie.

Znacznik obuwia spółki Artesans
ART
Artesans (Rzemieślnicy)

Siedziba w Ferreries · Wyłącznie trasy lądowe · Do 2 wozów · 5 certyfikatów po 20%, każdy umieszcza jeden znacznik obuwia · Zarabia 10 R. za znacznik za każdym razem, gdy spółka morska dotrze do tego celu zewnętrznego · Tylko znacznik stacji w siedzibie.

Znacznik ginu spółki Destil·ladors
DST
Destil·ladors (Gorzelnicy)

Siedziba w Alaior · Wyłącznie trasy lądowe · Do 2 wozów · 5 certyfikatów po 20%, każdy umieszcza jeden znacznik ginu · Zarabia 10 R. za znacznik za każdym razem, gdy spółka morska dotrze do tego celu zewnętrznego · Tylko znacznik stacji w siedzibie.

Każda mała spółka rozdaje pięć znaczników własnego towaru, po jednym na każdy sprzedany certyfikat. Gdy fuzja tworzy RADM, znaczniki leżące już na mapie zostają na miejscu i od Ery 3 płacą podwójnie.

Charakterystyczna mechanika

Znaczniki Rynkowe

To system, który odróżnia 1713 Menorca od reszty rodziny 18xx. Rynki zewnętrzne zaczynają grę bez jakiejkolwiek obecności spółek: tworzą ją akcjonariusze, kupując certyfikaty, a prezesi w miarę upływu er stopniowo zyskują prawo do jej przeorganizowania. Nie są to znaczniki stacji: nigdy nie zajmują ani nie blokują miejsc na trasie.

Jak się pojawiają

Pięć z ośmiu certyfikatów każdej dużej spółki morskiej jest oznaczonych. Gdy po raz pierwszy któryś z nich zostanie kupiony od spółki, kupujący umieszcza Znacznik Rynkowy w dozwolonym celu zewnętrznym. Późniejsze sprzedaże i przekazania nie tworzą kolejnych znaczników.

Co przynoszą

Gdy ta sama spółka poprowadzi dozwoloną trasę do celu zewnętrznego, dolicza +10 R. za każdy własny znacznik, który tam ma. Znaczniki rywali nic nie dają. Spółka może mieć w jednym celu zewnętrznym najwyżej 3 własne znaczniki.

Znaczniki towarów RADM

Działają odwrotnie: za każdym razem, gdy RNC, RCC lub CCM dotrze do celu zewnętrznego z towarami RADM, bank płaci RADM — 10 R. za znacznik w Erach 1–2 i 20 R. w Erach 3–4 — bez zmiany przychodu samej spółki morskiej.

Znacznik Rynkowy RNC RNC
Royal Navy
Znacznik Rynkowy RCC RCC
Real Compañía
Znacznik Rynkowy CCM CCM
Marsylia
Znacznik sera spółki Ramaders Ser
Ramaders
Znacznik obuwia spółki Artesans Obuwie
Artesans
Znacznik ginu spółki Destil·ladors Gin
Destil·ladors

Znaczniki o średnicy 20 mm. Każda spółka morska ma ich pięć i umieszczają je tylko oznaczone certyfikaty, gdy po raz pierwszy zostaną kupione od spółki. Trzy towary działają odwrotnie: płaci za nie bank.

Przykład. Jeśli Barcelona jest warta 50 R., a RCC ma tam dwa własne Znaczniki Rynkowe, trasa RCC docierająca do Barcelony wycenia ten cel na 70 R. (50 + 10 + 10). Każda inna spółka nadal wycenia go na 50 R.

Kto może je przesuwać i kiedy

Era Fazy Przesunięcie przez prezesa
I 4H Brak przesunięć
II 5H · 6H Brak przesunięć
III 7H · 8H 1 znacznik na początku każdej z jej OR
IV 9H 1 znacznik na początku każdej z jej OR
Spółki prywatne

Dziewięć Dziedzictw Rodowych

To spółki prywatne tej gry, licytowane przed pierwszą rundą giełdową. Gra podstawowa używa jednego na gracza; wariant szybszej gospodarki używa dwóch na gracza, wybranych spośród tych dziewięciu. Każde przynosi nadrukowany dochód raz na rundę operacyjną i zamyka się w erze wskazanej na jego karcie.

20 R. · 5 R./OR
Cech Szewców z Ciutadelli

+10 R. na każdej trasie łączącej Ciutadellę z Barceloną, Majorką lub Marsylią. Zamyka się w Erze 4.

20 R. · 5 R./OR
Stada z s'Albufera des Grau

+15 R. na każdej trasie zaczynającej się w s'Albufera des Grau. Tylko spółka-właścicielka może położyć początkową płytkę w tym heksie. Nie zamyka się.

25 R. · 5 R./OR
Brytyjska Droga Królewska

Spółka-właścicielka ignoruje dodatkowy koszt budowy w heksach Camí d'en Kane w Erach 1 i 2. Zamyka się w Erze 3.

30 R. · 5 R./OR
Pędzenie bydła w głąb wyspy

W rękach RADM spółka ignoruje blokowanie przez manufaktury innych spółek i może wyznaczać dłuższe trasy. W każdej innej spółce zdolność jest nieaktywna. Nie zamyka się.

35 R. · 10 R./OR
Wywiad z Wersalu

Właściciel poznaje karty wydarzeń rundę przed ich uruchomieniem. Ma to znaczenie tylko w wariantach przygotowania z ukrytymi wydarzeniami. Nie zamyka się.

40 R. · 10 R./OR
Królewskie Stocznie w Maó

20 R. zniżki na pierwszy statek w każdej fazie. Może zbudować wieżę na Illa de l'Aire bez dodatkowych kosztów. Zamyka się w Erze 4.

60 R. · 15 R./OR
Zamek Sant Felip

Raz na grę właściciel może zablokować jedną drogę dostępu do portu w Maó na całą OR, uniemożliwiając rywalowi wpłynięcie lub wypłynięcie. Trzeba to ogłosić na początku OR. Zamyka się w Erze 4.

110 R. · 10 R./OR
Więzy rodzinne z Real Compañía

Nabywając je, właściciel uruchamia RCC: otrzymuje jej certyfikat Rodziny Powierniczej (20%) i wybiera Początkową Wartość Rynkową nie wyższą niż połowa zapłaconej ceny. Cena trafia do skarbca RCC, a nie do banku. Nie zamyka się.

100 R. · 10 R./OR
Niezapłacony rachunek Royal Navy

W Erze 2 właściciel może wymienić to dziedzictwo na kontrakt RNC po bieżącej cenie rynkowej, i nie liczy się to jako akcja w rundzie giełdowej. Zamyka się w Erze 3, gdy pojawia się pierwszy okręt liniowy.

Flota handlowa

Statki i wozy

Zamiast od parowozów do lokomotyw spalinowych flota prowadzi od przybrzeżnych szebek do okrętów liniowych. Liczba oznacza zasięg w heksach, a nie w przystankach: 6H pokonuje najwyżej sześć heksów, a liczba węzłów przynoszących dochód, które napotka po drodze, nie jest ograniczona.

Kod Nazwa Zasięg Cena Wycofanie przy
S4H Szebeka 4 heksy 90 R. Pierwszej fregacie (6H)
S5H Polakra 5 heksów 180 R. Pierwszym okręcie liniowym (7H)
S6H Fregata 6 heksów 360 R. Pierwszym konwoju eskortowanym (9H)
S7H Okręt liniowy 7 heksów 540 R. Nigdy · stały
S8H Konwój 8 heksów 720 R. Nigdy · niczego nie wycofuje
S9H Konwój eskortowany 9 heksów 900 R. Nigdy · stały
W3H Wóz 3 heksy 40 R. Pierwszej fregacie (6H)
W4H Wóz towarowy 4 heksy 100 R. Nigdy · stały
W5H Tabor 5 heksów 180 R. Nigdy · od fazy 6H

Dwie osobne sieci. Statki obsługują wyłącznie trasy morskie, a wozy wyłącznie lądowe; to dwa niezależne zasoby i każdy pojazd liczy heksy tylko we własnej sieci. Spółka może mieć jedne i drugie i w tej samej rundzie operacyjnej obsłużyć oba rodzaje tras. Pojazdy wycofują tylko trzy przejścia, więc każda inwestycja ma czas popracować, zanim przepadnie.

Oś czasu

Cztery ery, sześć faz floty

Era wyznacza wydarzenia historyczne i zamykanie Dziedzictw Rodowych. Faza floty wyznacza dostępność i wycofywanie pojazdów, dostępne kolory płytek, limity floty i liczbę rund operacyjnych w każdej serii. Faza zmienia się w chwili, gdy któraś spółka kupi pierwszy pojazd kolejnego stopnia floty.

Era Faza OR w serii Płytki Limit statków Limit wozów
I 4H 2 OR żółte 4 4
II 5H 2 OR + zielone 4 4
II 6H 2 OR + zielone 3 3
III 7H 3 OR + brązowe 3 3
III 8H 3 OR + brązowe 2 2
IV 9H 3 OR + szare 2 2
I
Ustanowienie władzy brytyjskiej 1713–1718
Faza 4H · Szebeka (4H) i wóz (3H) · 2 OR w serii · Limit 4 statków i 4 wozów
Uruchamiana początkiem gry. Spółki mogą nabywać Dziedzictwa Rodowe.
Wraz z podpisaniem traktatu utrechckiego (1713) Minorka przechodzi w brytyjskie ręce i zostaje włączona w morską strategię Korony na Morzu Śródziemnym. Port w Maó, głęboki i osłonięty, od razu staje się bazą wojskową pierwszej rangi. Mimo to działalność gospodarcza jest z początku wciąż ograniczona. Wyspa zachowuje tradycyjne struktury wytwórcze, a handel pozostaje głównie w kręgu balearskim i iberyjskim. Na morzu ruch obsługują przede wszystkim szebeki, lekkie i zwrotne jednostki typowe dla Morza Śródziemnego, idealne do handlu przybrzeżnego. Statki te łączą Minorkę z Majorką, Katalonią i innymi pobliskimi miejscami. To okres ustanawiania władzy: Brytyjczycy umacniają kontrolę, ale system gospodarczy nie wykorzystał jeszcze potencjału portu w Maó.
Szebeka 4H Wóz 3H
II
Konsolidacja i ekspansja handlowa 1718–1735
Fazy 5H i 6H · Polakra (5H), wóz towarowy (4H), fregata (6H) i tabor (5H) · 2 OR w serii
Uruchamiana zakupem pierwszego 5H. Pierwsza fregata (6H) wycofuje szebeki (4H) i wozy (3H). Dostępne połączenie z Marsylią. Spółki mogą nabywać Dziedzictwa Rodowe.
Gdy władza brytyjska już okrzepła, Maó zaczyna zmieniać się w ruchliwy port handlowy. Administracja brytyjska sprzyja stosunkowo otwartemu klimatowi dla handlu międzynarodowego, przyciągając kupców różnego pochodzenia: brytyjskich, katalońskich, włoskich i francuskich. Polakry, o większej ładowności i zasięgu niż szebeki, poszerzają zasięg handlu i zwiększają wolumen przewożonych towarów. Produkty takie jak wełna, skóra i inne zasoby wyspy zaczynają trafiać do szerszych obiegów handlowych. Otwarcie połączeń z portami takimi jak Marsylia odzwierciedla tę ekspansję: Minorka przestaje być systemem zamkniętym i zaczyna aktywnie uczestniczyć w handlu międzynarodowym.
Polakra 5H · Fregata 6H Wóz towarowy 4H Tabor 5H
III
Dojrzałe sieci 1735–1745
Fazy 7H i 8H · Okręt liniowy (7H) i konwój (8H) · 3 OR w serii
Uruchamiana zakupem pierwszego 7H, który wycofuje też polakry (5H). W tej samej chwili CCM staje się dostępna, a dwie małe spółki łączą się, tworząc RADM. Konwój (8H) niczego nie wycofuje. Otwiera się połączenie z Genuą.
W połowie XVIII wieku gospodarka Minorki wchodzi w fazę dojrzałości. Port w Maó nie jest już tylko bazą morską, lecz ośrodkiem handlowym w pełni włączonym w śródziemnomorskie szlaki. Pojawienie się okrętów liniowych oznacza skok jakościowy. Te potężne okręty, zdolne do samoobrony, pozwalają prowadzić handel bezpieczniej na wodach wciąż nękanych przez korsarzy i umożliwiają regularne szlaki handlowe dalekiego zasięgu. Minorka włącza się w ten sposób w sieć łączącą porty takie jak Marsylia, Genua i Barcelona. Handel przestaje być okazjonalny i nabiera struktury, ze stałym przepływem towarów.
Okręt liniowy 7H · Konwój 8H
IV
Koniec panowania brytyjskiego 1745–1756
Faza 9H · Konwój eskortowany (9H) · 3 OR w serii · Limit 2 statków i 2 wozów
Uruchamiana zakupem pierwszego 9H, który wycofuje fregaty (6H). Od tej chwili cała flota jest stała. Dostępne połączenie z Algierem.
W dziesięcioleciach przed 1756 rokiem Minorka osiąga szczyt rozwoju gospodarczego pod panowaniem brytyjskim. Port w Maó stał się jedną z najważniejszych twierdz zachodniej części Morza Śródziemnego, zarówno pod względem wojskowym, jak i handlowym. Pojawienie się dużych jednostek o wysokim tonażu, płynących w eskortowanych konwojach, pozwala przewozić znacznie większe ilości towarów. Handel nie jest już tylko regionalny czy śródziemnomorski: może sięgać szerszych obiegów imperium brytyjskiego. Ten wzrost przebiega w warunkach narastającego napięcia międzynarodowego, ale gospodarka wyspy ma już za sobą wczesny etap: Minorka jest teraz ugruntowanym węzłem handlowym, z w pełni rozwiniętymi sieciami morskimi i lądowymi.
Konwój eskortowany 9H
Płytki

Heksy, które rosną

Każda miejscowość na wyspie ma własną serię płytek, z nadrukowaną nazwą i wartością, którą przynosi. W miarę postępu faz na wierzch kładzie się kolejny kolor: miejsce zyskuje wyjścia tras, większą wartość i więcej miejsca na znaczniki stacji. Każda seria sięga tak daleko, jak jej miejscowość.

Miejscowości, jedna po drugiej

Alaior
Płytka AL1 Alaior
AL1
Płytka AL2 Alaior
AL2
Płytka AL3 Alaior
AL3
Ciutadella
Płytka CI2 Ciutadelli
CI2
Płytka CI3 Ciutadelli
CI3
Płytka CI4 Ciutadelli
CI4
Es Mercadal
Płytka ME2 Es Mercadal
ME2
Płytka ME3 Es Mercadal
ME3
Płytka ME4 Es Mercadal
ME4
Es Migjorn Gran
Płytka MG1 Es Migjorn Gran
MG1
Płytka MG2 Es Migjorn Gran
MG2
Płytka MG3 Es Migjorn Gran
MG3
Ferreries
Płytka FR1 Ferreries
FR1
Płytka FR2 Ferreries
FR2
Płytka FR3 Ferreries
FR3
Fornells
Płytka FE2 Fornells
FE2
Płytka FE3 Fornells
FE3
Płytka FE4 Fornells
FE4
Maó / Es Castell
Płytka MO2 Maó / Es Castell
MO2
Płytka MO3 Maó / Es Castell
MO3
Płytka MO4 Maó / Es Castell
MO4
Port d'Addaia
Płytka PA1 Port d'Addaia
PA1
Płytka PA2 Port d'Addaia
PA2
Sant Lluís
Płytka SL2 Sant Lluís
SL2
Płytka SL3 Sant Lluís
SL3

Przykłady płytek torów, morza i latarni

Płytka toru E1T1
E1T1tor · żółta
Płytka toru E2T3
E2T3tor · zielona
Płytka toru E3T1
E3T1tor · brązowa
Płytka morska E1W1
E1W1morze
Płytka morska E2W2
E2W2morze
Płytka morska E2W5
E2W5morze
Płytka PN1 latarni Punta Nati
PN1latarnia · żółta
Płytka PN4 latarni Punta Nati
PN4latarnia · szara

Dwie sieci, dwa zestawy płytek. Płytki torów służą trasom lądowym, a płytki morskie przyjmują wyłącznie trasy statków. Płytek morskich nie można dowolnie obracać: te wzdłuż wyspy rysują linię brzegową, a trasa musi biec dalej tam, gdzie zostawia ją sąsiedni heks. Latarnie są węzłami przybrzeżnymi i mają własną serię, od żółtej do szarej.

Plansza

Mapa Minorki

Heksagonalna plansza odtwarza geografię Minorki: porty, drogi, miejscowości i szlaki handlowe, które łączyły wyspę z basenem Morza Śródziemnego pod panowaniem brytyjskim. Koszt budowy jest nadrukowany na każdym heksie.

Rozgrywka w 1713 Menorca w toku, z rozłożoną heksagonalną planszą